Jacques TROVIC 

1948 Anzin (FR) 

Op 15 juni 1948 werd Jacques Trovic geboren te Anzin, in de regio Valenciennes, in Frankrijk.

Zijn zwakke gezondheid maakte dat Jacques dikwijls afwezig was op school. Daardoor was hij vaak thuis, waar zijn moeder en zuster hem de smaak van het borduren bijbrachten. Op 14 jarige leeftijd begon hij aan zijn eerste borduurwerk, « La scène espagnole » dat hij na 2 jaar klaar had. Dit borduurwerk wordt vrijwel onmiddellijk tentoongesteld omdat zijn thuisstad Anzin een artistieke wedstrijd organiseert. Jacques won die wedstrijd. Sindsdien is het borduren zijn leven.

Photo © Jacques Robert

Ongeacht de vorm van zijn borduurwerk is het begin altijd hetzelfde : hij snijdt het gewenste stuk af van een rol die hij in een hoek van zijn keuken bewaart. Eenmaal omgezoomd, begint Jacques zijn eerste stofrepen aan te brengen. Met een stift schetst hij rudimentair elementen die zijn doek zullen samenstellen. Hij houdt de documenten waaruit hij zijn inspiratie put bij de hand. Zijn onderwerpen zijn gevarieerd : de mijnstreek waarvan hijzelf afkomstig is, folklore, beroepen, dagelijkse taferelen, streken in Frankrijk,…Zijn borduurwerken zijn helder, kleurrijk, met een positieve uitstraling. Trouwens de stralende zon is nooit ver weg.

Het is opmerkelijk dat Jacques nooit naar zijn werk kijkt zolang het nog niet klaar is. Hij weet precies waar elk ding, elk personnage, elk dier moet komen. Hij werkt ongeveer tegelijkertijd zowat overal op zijn jute doek. Een welbepaald plan lijkt hij niet te hebben maar wanneer zijn borduurwerk klaar is, wordt het een ontdekking, het werk onthult zijn geheim … en Jacques is uitgeput. De enorme reis die Jacques Trovic aflegde heeft vorm gegeven aan zijn dromen.

Jacques Trovic heeft geen familie meer maar woont nog steeds in zijn geboortehuis. Gedurende de week vertoeft hij in het Centre La Pommeraie, waar hij in het atelier van Bruno Gérard werkt. In het weekend keert hij terug naar zijn huis in Anzin. In La Pommeraie heeft hij hulp aanvaard van de doofstomme Patrick Lecointre.

In 2017 schenkt Jacques Trovic aan de Stichting Paul Duhem zijn werk « Le Tiercé » (2001), een monumentaal patchwork met een hoogte van 190 cm en een breedte van 480 cm. Daarenboven heeft de Stichting « la Parade du cirque » van een particliere verzamelaar in bruikleen gekregen voor een periode van vijf jaar. Als tegenprestatie zal de Stichting dit borduurwerk regelmatig ten toon stellen.

Werken van Jacques Trovic zijn tentoongesteld in Frankrijk, Belgie, Duistland , Zwitserland, Spanje, Slovakije, Oekraine, Tjechische Republiek, Finland, Rusland, Japan, Verenigde Staten, Argentinie….. Zijn werk is terug te vinden in private en publieke collecties : de Art Brut Collection in Lausanne (CH), het Art et Marges Museum in Brussel (BE), het Création Franche Museum in Bègles (F), het Museum ‘d’Art Naïf et des Arts Singuliers’ in Laval (F), het International Museum ‘d’Art Naïf Anatole Jakovsky’ in Nice (F), het La Fabuloserie Museum in Dicy (F), het Mining History Centre in Lewarde (F), het Museum of Regional Ethnology in Béthune (F), het Museum of Fine Art in Tourcoing (F), het Museum of Art and History en het Museum of Textiles and Fashion in Cholet (F), het ‘Atelier Musée Fernand Michel’ in Montpellier (F)….

 (*) Bruno Gérard, in : Françoise Rolain (dir.), PscycArt 15 ans – 15 ateliers, Ed. Lundbeck, Bruxelles, 2013

 

On voit aujourd’hui Jacques Trovic coudre et broder tout en portant en lui les traditions des pays du nord de l’Europe : de la tapisserie d’Arras ou de Bruxelles dès le XVIe siècle, aux scènes festives des peintures de Brueghel l’Ancien (vers 1525-1569).

Marie-Françoise Bouttemy, chargée de projets au Conseil général du Pas-de- Calais (Marie-Françoise Bouttemy, « L’art d’être dans le présent », in : Bruno Gérard et Jacky Legge, Emergence, Ed. Centre La Pommeraie / Maison de la Culture de Tournai, Ellignies-Sainte- Anne / Tournai, 2015)

Plus qu’une existence, sa création a aussi été, je crois, le ciment familial. À partir du moment où Jacques est devenu artiste aux yeux de la société, la petite famille s’est aussi mise à la tâche, sa sœur Josiane faisant tous les ourlets des pièces de tissus intégrées dans ses compositions. Sa maman, une forte personnalité, veillait à l’équilibre de la maisonnée et probablement participait aux créations de Jacques. Tout s’est effondré au décès de sa sœur Josiane et en arrivant à l’atelier, Jacques a dû se forger un nouvel équilibre, de nouveaux objectifs ; encore une fois c’est sa création qui le porte et le pousse aujourd’hui à continuer sa route.

Bruno Gérard, responsable de l’atelier dessin et peinture du Centre La Pommeraie (Bruno Gérard, « Emergence, un rêve humaniste », in : Bruno Gérard et Jacky Legge, Emergence, Ed. Centre La Pommeraie / Maison de la Culture de Tournai, Ellignies-Sainte- Anne / Tournai, 2015)

Il est assisté par Patrick Lecointre. Sourd, muet et autiste, Patrick est assis en permanence à côté de Jacques, dont il observe tous les gestes. Non seulement, en assistant attentif, il coupe un long fil de laine de 3 mètres de long qu’il enfile par le chas de la grosse aiguille et qu’il remet à Jacques. Quand celui-ci a fait son point, Patrick prend l’aiguille pour tendre le fil et la rend ensuite ; et ainsi de suite, et ainsi de suite…

Jacky Legge, coordinateur des expositions à la Maison de la culture de Tournai (Jacky Legge, « Jacques Trovic », in : Bruno Gérard et Jacky Legge, Emergence, Ed. Centre La Pommeraie / Maison de la Culture de Tournai, Ellignies-Sainte- Anne / Tournai, 2015)

« Le Cheval de Troie » de Jacques Trovic est une des œuvres majeures révélées par l’exposition “MONSens Art Brut” qui a eu lieu au BAM dans le cadre de Mons 2015. Cette tapisserie a été découverte, par hasard, dans le grenier de l’auteur, par Bruno Gérard, animateur artistique à La Pommeraie. (…) Cette œuvre – comme celles d’autres artistes outsiders, Aloïse, Bispo do Rosario, Ovartaci… –, et le contexte de sa création, nous procure une émotion en profondeur de par son humanité. On est loin de la superficialité de Jeff Koons. L’art brut est-il le “Cheval de Troie” qui pourrait servir à dynamiter le caractère factice de certaines œuvres d’artistes contemporains surmédiatisés et surévalués ?

Robert Sterck, psychiatre (Robert Sterck, « L’Art Brut , Cheval de Troie de l’art contemporain », en ligne : https://fr.linkedin.com/pulse/2-lart- brut-cheval- de-troie- contemporain-robert- sterck).