Waarom een Stichting ?

 

 

 
De Paul Duhem Stichting stelt zich ten doel het voortbestaan van artistieke producties uit het teken- en schilderatelier, dat zich in het Centre La Pommeraie bevindt en in 1990 opgericht werd door kunstenaar Bruno Gérard, te verzekeren.
Internationaal erkend door grote kultuurwerkers en professionelen uit de kunstwereld, beschikt dit atelier vandaag over een artistiek erfgoed van ongeveer 20.000 werken.
 

In de tentoonstellingscatalogus « Emergence », uitgegeven in 2015 ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van zijn atelier, schreef Bruno Gérard hetvolgende :
Als het werk eigendom is van een kunstenaar, dan is het heel belangrijk om erover na te denken hoe we zijn oeuvre in stand kunnen houden/opslaan. Hoe kunnen deze werken de tand des tijds weerstaan ? In de loop der jaren hebben we, met instemming van de kunstenaar of de rechtmatige eigenaar, aanzienlijke giften gedaan aan verschillende musea. Maar wat moesten we doen met de duizenden werken die zich nog in het atelier bevonden ? Een Stichting in het leven roepen ? (*)
Intussen is de Stichting een feit.

(*) Bruno Gérard en Jacky Legge, Emergence, Ed. Centre La Pommeraie /Maison Culturelle Tournai, Ellignies-Sainte-Anne / Tournai, 2015 …

 

FONDATION PAUL DUHEM : BELANGRIJKE PERIODES

 

1980 – Bruno Gérard richt het atelier schilderen en graveren op in Home Livémont (Aubechies, Beloeil). Dit heeft ertoe bijgedragen dat het talent van verschillende artiesten internationale bekendheid verwierf. Zo heeft bijvoorbeeld, Jean-Pol Godart, overleden in november 2005, erkenning gekregen door verschillende tentoonstellingen te houden te Brussel, Gent, Mons en Paris, waaronder In Partes Tres : Jean-Pol Godart, Jean-Luc Mylayne, Walter Swennen, georganiseerd door Laurent Busine in 2004 in het Musée des arts contemporains te Grand-Hornu (Mons), en Visions singulières, bedacht door Carine Fol, in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel in 2005.

Jean-Pol Godart heeft in zijn carrière slechts 13 kruisbeelden gemaakt. Acht ervan zouden kunnen worden verworven door het Musée d’art moderne, d’art contemporain et d’art brut te Lille, en vier door de Paul Duhem Stichting. Deze laatste zou ook een opslagplaats kunnen zijn voor sculpturen van andere kunstenaars van het Home Livément (Dominique Bottemanne, Jean-Marie Heyligen, Pascal Masquelière, etc). Helaas zijn de schilderijen en gravures gemaakt tijdens de periode dat Bruno Gérard dit atelier leidde, na zijn vertrek naar la Pommeraie, vernietigd!

 

1990Bruno Gérard richt het atelier schilderen en tekenen op in het Centre La Pommeraie (Ellignies-Sainte-Anne). Dit atelier staat open voor alle mensen uit het centrum en laat een totale artistieke vrijheid toe. Het doel van dit atelier is niet om “kunstenaars voort te brengen” maar veeleer om een kans – en dus de tijd – te geven aan kwetsbare mensen om zelf hun eigen artistieke identiteit te ontwikkelen. Zodoende hebben veel mensen hun talent kunnen ontdekken, soms instinctief, soms na een lange zoektocht. De internationale erkenning voor sommige kunstenaars afkomstig uit dit atelier, zal dan ook niet lang op zich laten wachten. Het aantal individuele of collectieve tentoonstellingen met werken van kunstenaars uit La Pommeraie is tegenwoordig niet meer te tellen.

 

1992Prix artistique van de stad Leuze.Drie mensen van het atelier namen deel aan de wedstrijd en werden als kunstenaar onder hun eigen naam geregistreerd. Twee van hen vielen in de top drie prijzen! De jury stond perplex en tijdens de vernissage vroeg men zich af: “Zijn deze mensen kunstenaars? En “hoe moeten we ze catalogiseren? “. Dit gevoel van onrechtvaardigheid leefde sterk in La Pommeraie en was de spreekwoordelijke druppel die Bruno Gérard ervan overtuigd heeft om hen niet langer als gehandicapte kunstenaars maar als kunstenaars te verdedigen.

 

1993Minister van Staat, Philippe Busquin, toenmalig president van de Socialistische Partij, vroeg toestemming om, namens François Defontaine, zijn persoonlijke wensen te mogen illustreren met één van diens werken. Als dank schonk hij François het nodige materiaal om met olieverf te kunnen schilderen.

 

1995Autour de Georges Duesberg, Hôtel de Ville van Ath. Deze collectieve tentoonstelling van het atelier was een levendig eerbetoon aan Georges Duesberg, een kunstenaar uit La Pommeraie, onverwachts overleden kort voor het begin van de tentoonstelling.

 

1996Soixante-dix + septante = 140 werken van grensartiesten, Hôtel de Ville van Lille. Deze historische tentoonstelling, bedacht door Pierre Mauroy, zorgde voor algemene erkenning van de artistieke kwaliteiten van de deelnemende kunstenaars uit het Centre La Pommeraie. Een paar jaar later, In een tweede editie, georganiseerd door Martine Aubry, waren verschillende kunstenaars uit het atelier te zien in de private collectie van de burgemeester van Lille. Deze laatste, aanwezig op de tentoonstelling « Emergence » in 2015 in het Maison de la Culture van Tournai, kocht verdere werken aan uit het Centre La Pommeraie.

 

1997APPLE GROUP, Ed. Centre La Pommeraie (bijdragen: Xavier Canonne, Dominique Connart, Carine Fol, Françoise Henrion, Jacky Legge, Chantal Notte, Aniko Ozoraï, Gérard Preszow, Marc Secret, Gerard Sendrey, Rogier Pierre Turine, Jean-Pierre Vlasselaer en Michel Voiturier ; foto’s: Guy Stiévenard). Onder het toeziend oog van kultuurwerkers en professionelen uit de kunstwereld,  laat deze eerste publicatie van La Pommeraie de aanpak zien van acht kunstenaars uit het atelier. Dit samen met de aanvraag ?? van Carine Fol, opende de deuren van de hedendaagse kunst voor deze artiesten. Het boek gaf een jaar later aanleiding tot een tentoonstelling van de Apple Group in het Maison de la Culture van Tournai. Notélé, de regionale televisiezender van Wallonië Picardië, zette het atelier in de verf door er een grote reportage, getiteld “Art Brut, art tender”, te maken.

 

199950 ans Unimuse, Ed. Unimuse. Dit boek, geregisseerd door Violaine Lison, werd uitgegeven ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de oprichting van de schrijversvereniging van Tournai, Unimuse. In het Maison de culture van Tournai werd ter gelegenheid hiervan een tentoonstelling georganiseerd waar werken van Michel Dave, een kunstenaar uit La Pommeraie, te bezichtigen waren  samen met deze van Marie-Line Debliquy en Laurence Dervaux.

 

Paul Duhem, Ed. Centre La Pommeraie (bijdragen: Xavier Canonne, Jacques Clicheroux Françoise Henrion, Gérard Sendrey en Ans van Berkum ;  foto’s: Guy Stiévenard). Deze eerste kunstenaarsmonografie over een inwoner uit La Pommeraie, werd uitgegeven ter gelegenheid van een individuele tentoonstelling in het Musée de la Création franche, in Bègles (Bordeaux). Helaas kon Paul Duhem de opening van zijn tentoonstelling niet bijwonen aangezien hij kort daarvoor overleed.

 

2000 – 25 Artistes du Centre La Pommeraie , Ed. Centre La Pommeraie (bijdragen: Bruno Gérard en Joseph Missaire, foto’s: Guy Stiévenard). Dit drietalige boek werd uitgegeven ter gelegenheid van de tentoonstelling « Bric à brac » in het Dr. Guislain Museum te Gent. Onder andere Roger Cardinal, specialist voor wat betreft Outsider – kunst, kwam naar deze tentoonstelling die het atelier van La Pommeraie goed in de verf zette. Het Dr. Guislain Museum verwierf ongeveer een vijfde van de 250 geëxposeerde werken.

  

Musée en œuvre(s) 1996-2000, Université du Travail Paul Pastur, Charleroi. Deze tentoonstelling over de collecties van de provincie Henegouwen, toonde het werk van Paul Duhem samen met deze van kunstenaars zoals Jean Ransy, Bénédicte Henderick, Emile Desmedt, Michel François, Jacques Charlier, Marcel Broodthaers, Rene Magritte en zelfs Andy Warhol.

 

2001Exposition au Museum of Outsider Art in Moskou. Deze collectieve tentoonstelling heeft verschillende kunstenaars uit La Pommeraie niet alleen de mogelijkheid geboden om Moskou te ontdekken maar tevens ook om zich te meten met kunstenaars uit het buitenland, die als « buitenstaanders » gecatalogiseerd staan, en om hun werk te aanschouwen in een museum buiten Europa.

 

2002 – Autour de la marge: Couples en résidence, Ed. Art en marge. Deze catalogus verbindt de ervaring en werkbeleving van vier geestelijk gehandicapte kunstenaars met vier professionele kunstenaars, als onderdeel van het ‘Octopus’-project (onderdeel van het evenement’ Brugge 2002 – Europese culturele hoofdstad ‘). Het uitgangspunt van deze samenwerking, namelijk het associëren van creatieve expressies, technisch of thematisch, bracht een creatieve dialoog voort. Carine Fol, curator van de tentoonstelling, gaf Alexis Lippstreu, bewoner van La Pommeraie, de kans om in duet samen te werken met Jacques Charlier! 

 

2004 – Paul Duhem: Rétrospective, Ed. Art en marge (bijdragen: Michel Thévoz). Deze tweede, viertalige monografie over het werk van Paul Duhem werd uitgegeven ter gelegenheid van de gelijknamige tentoonstelling, gepresenteerd tijdens Art en marge te Brussel.

 

Very Special Art, Hong Kong. Dit artistieke festival bood vier kunstenaars uit La Pommeraie de gelegenheid om hun werken opnieuw in Azië ten toon te stellen. De hiermee opgedane culturele referenties verrijkten het werk van velen onder hen.

 

2005Visions singulières, Paleis voor Schone Kunsten te Brussel. Deze tentoonstelling, op touw gezet door Carine Fol, en gelijktijdig gehouden met La Belgique visionnaire (van de hand van de beroemde curator Harald Szeemann), benadrukte het werk van verschillende kunstenaars uit La Pommeraie en wekte zelfs de interesse van koningin Paola.

 

2006 – Paul Duhem, Musée de Beaux-Arts van Tournai. Deze solotentoonstelling, georganiseerd door Carine Fol, was bedoeld om het werk van Paul Duhem in dialoog te brengen met de collecties in het Musée des Beaux-Arts van Tournai.

 

Tentoonstelling in de galerij Objets trouvés (Christian Berst), Paris. Ondanks zijn succes deed deze tentoonstelling over kunstenaars uit La Pommeraie, gehouden in een winkelcentrum, vragen rijzen over de samenwerking met de commerciële wereld.

 

20 + 20, Art en Marge, Brussel. Het project  20 + 20 confronteerde twintig werken uit de collectie van het onderzoeks- en verspreidingscentrum Art en marge met een uitgekozen werk uit de collecties van twintig verschillende Belgische musea. Door dit project van Carine Fol konden devolgende artiesten hun werk ten toon stellen in verschillende musea : Hugues Joly in het Félicien Rops Museum, Jean-Michel Wuilbeaux in het Koninklijk Museum van Midden-Afrika, Louis Van Baelens in het Musée des Beaux-Arts van Charleroi en tenslotte Jean-Marie Heyligen (inwoner van het Home Livémont) in het Museum Lanchelevic. Een publicatie met de naam Liaisons insolites: dialogues à propos de l’art outsider (Ed Tandem en Art & Marge musée, 2009) verklaart de aard van dit project.

 

2008Débridé(e)s, Ed. Centre La Pommeraie (bijdragen: Christian Berst, Alain Bouillet, Jacques Clicheroux, Laurent Danchin, Carine Fol, Bruno Gerard en Teresa Maranzano ; foto’s: Bernard Rousseau). Deze omvangrijke drietalige publicatie, bekroond met de Prix de la Fondation Désiré Jaumain, werd gepubliceerd ter gelegenheid van de gelijknamige tentoonstelling die tussen 2008 en 2010 op verschillende locaties werd gehouden: in het Art & Marge musée (Brussel), in de Université Libre de Bruxelles, in de la Fabrique de théâtre (La Bouverie) en in het Maison de la Culture in Namur.

 

2010 – INSITA: 9ème ‘Triennale internationale d’art naïf, populaire et brut’, Galerie Nationale Slovaque à Bratislava. Drie kunstenaars (Paul Duhem, Christelle Hawkaluk en Oscar Haus) uit La Pommeraie kregen de uitzonderlijke gelegenheid om te exposeren op dit prestigieuze evenement waar ze kennis maakten met Anzin-kunstenaar Jacques Trovi. Deze laatste besloot een paar maanden later om zich bij het atelier aan te sluiten.

 

2012Alexis Lippstreu, Ed. MADmusée, Christian Bert Gallery et Centre La Pommeraie (bijdragen van Christian Berst, Jacques Charlier, Virginie D’haene, Bruno Gérard en Pierre Muylle). Deze tweetalige monografie vergezelde drie solotentoonstellingen van Alexis Lippstreu: in de Christian Berst Gallery (Paris), in het MAD musée (Liège) en in het Musée des Beaux-Arts (Liège).

 

2013Trouble pictural, Musée des Moulages, 5ème ‘Biennale internationale d’Art hors les normes’, Lyon. Dankzij deze biënnale konden tien kunstenaars uit La Pommeraie hun werken tentoonstellen in dialoog met antieke, middeleeuwse en moderne beeldhouwwerken/sculpturen.

 

2014 – Trouble pictural, Ed. Centre La Pommeraie (bijdragen van Baptiste Brun, Marc-Philippe Daubresse en Carine Fol). Na een succesvolle tentoonstelling van werken uit La Pommeraie in het Colysée in 2010, nodigde het Maison Folie het atelier opnieuw uit voor een grote tentoonstelling. Deze catalogus werd voor deze gelegenheid gedrukt.

 

2015 – Michel Dave, Musée de la Création franche, Bègles (Bordeaux). Deze solotentoonstelling eert het werk van Michel Dave, bewoner van La Pommeraie.

 

ChambArtau château, Havré. De bvba PscycArt organiseerde deze tentoonstelling, onder het toeziend oog van Bruno Gérard, in het kader van ‘Mons 2015 – Capitale européenne de la Culture’’. Deze tentoonstelling bracht 45 kunstenaars, waaronder 14 uit La Pommeraie, samen. Voor deze gelegenheid werd er een catalogus gepubliceerd.

 

MONSens, Musée des Beaux-Arts vanMons. Deze sensationele tentoonstelling verzorgd door Carine Fol ter gelegenheid van « Mons 2015 –  Capitale européenne de la Culture » had in het bijzonder aandacht voor art asile, brut en outsider. Zeven kunstenaars uit La Pommeraie werden tentoongesteld samen met de beroemdste kunstenaars van de « l’art brut d’hier et d’aujourd’hui». De publicatie L’Art brut, onder leiding van Carine Fol, is op weg om dit belangrijke retrospectief te markeren ??

 

2015Emergence Ed Centre La Pommeraie en la Maison culturelle van Tournai (bijdragen: Marie-Françoise BOUTTEMY, Jacques Clicheroux Carine Fol, Bruno Gerard, Jacky Legge en Pascal Rigeade; foto’s: Jacques Robert).  Deze catalogus van de jubileumtentoonstelling van het schilder- en tekenatelier van La Pommeraie, georganiseerd in la Maison de la culture van Tournai, beschrijft de geschiedenis van het atelier. Het artikel, geschreven door Bruno Gérard, stelt de toekomst van al dit artistieke erfgoed in vraag en lanceert de idee om een ​​Stichting in het leven te roepen voor het behoud en de bescherming ervan. De Raad van Bestuur stemt er onmiddellijk mee in. En daarmee is de eerste steen/basis gelegd voor deze ongekende en innovatieve onderneming.

 

2016Oprichting van de Paul Duhem Stichting. Als een unicum in het Belgische culturele landschap, heeft deze Stichting als opdracht een opslagplaats te zijn, in de eerste plaats voor werken van kunstenaars uit La Pommeraie, in de tweede plaats voor werken van andere Belgische of buitenlandse kunstenaars, geïsoleerd ?? of uit andere gespecialiseerde ateliers.

 

2017 – Isabelle Laure, Musée de la Création franche, Bègles (Bordeaux). In de loop van 2017 zullen in Bègles tijdens een belangrijke persoonlijke tentoonstelling 100 tekeningen te zien zijn van Isabelle Laure, een jonge kunstenares uit La Pommeraie. Deze kunstenares zal binnenkort ook deel uit maken van de Paul Duhem Stichting.

 

Tentoonstelling van de collecties uit de musea van Outsider-kunst. Veel kunstenaars van de Paul Duhem Stichting verschijnen in publieke collecties. Tegenwoordig zijn veel van hun werken te bezichtigen in verschillende Europese musea voor Outsider-kunst, namelijk:

 

Musée Art et Marges, te Brussel ;

MADmusée, à Liège (actuellement en travaux) ;

Museum Dr Guislain, te Gent ;

Musée d’art moderne, d’art contemporain et d’art brut (LaM), à Lille ;

Musée de la Création franche, à Bègles ;

Atelier-musée Fernand Michel – Art brut, singulier et autre, à Montpellier ;

Fabuloserie, à Dicy ;

Musée d’Art naïf de Laval ;

Musée d’Art naïf de Nice ;

Collection de l’Art Brut, Lausanne ;

Etc.

 

2018Eerste tentoonstelling van alle kunstenaars opgenomen in de Paul Duhem Stichting.